AŞIRI SICAKLARIN SAĞLIK ÜZERİNE ETKİLERİ VE İLK YARDIM

Yaz aylarında artan sıcaklıklar, özellikle uzun süre güneş altında kalan veya sıcak ve nemli ortamlarda bulunan kişiler için ciddi sağlık riskleri oluşturabilmektedir. Aşırı sıcaklara uzun süre maruz kalmak; sıcak çarpması, sıcak bitkinliği, sıcak krampları, güneş yanıkları ve sıcak döküntüsü gibi sağlık sorunlarına yol açabileceği gibi, kalp-damar, böbrek ve solunum sistemi hastalıklarının kötüleşmesine de neden olabilir.

Özellikle 65 yaş üzerindeki bireyler, kronik hastalığı bulunanlar, çocuklar, hamileler ve güneş altında çalışan kişiler sıcak havanın olumsuz etkilerine karşı daha dikkatli olmalıdır.

Güneş veya Sıcak Çarpması

Sıcak çarpması, aşırı sıcağa maruz kalma sonucu vücudun ısı düzenleme mekanizmasının bozulmasıyla ortaya çıkan ve hayati tehlike oluşturabilen acil bir durumdur. Vücut ısısı kısa süre içinde 40°C’nin üzerine çıkabilir. Acil müdahale edilmediğinde kalıcı hasara ve ölüme neden olabilir.

Belirtileri nelerdir?

• 39,4°C ve üzerinde yüksek ateş,
• Kuru, kırmızı ve sıcak cilt,
• Terlemenin azalması veya tamamen durması,
• Bulantı ve kusma,
• Şiddetli baş ağrısı ve baş dönmesi,
• Görme bulanıklığı,
• Bilinç bulanıklığı,
• İleri vakalarda bilinç kaybı ve koma görülebilir.

Sıcak çarpmasında ilk yardım

Kişi hemen serin ve hava akımı olan bir yere alınmalıdır. Sıkı giysileri gevşetilmeli ve vücut soğuk su, ıslak bez, vantilatör veya klima gibi yöntemlerle hızla soğutulmaya çalışılmalıdır.

Sıcak çarpması şüphesi bulunan ve bilinci bulanık ya da kapalı olan kişiye kesinlikle ağızdan yiyecek veya içecek verilmemelidir. Derhal 112 Acil Çağrı Merkezi aranmalı ve en yakın sağlık kuruluşundan tıbbi yardım alınmalıdır.

Sıcak Bitkinliği

Uzun süre aşırı sıcağa maruz kalma ve yetersiz sıvı alımı sonucunda vücudun su ve mineral kaybetmesiyle ortaya çıkar. Yaşlılarda, hipertansiyonu bulunanlarda ve güneş altında çalışan kişilerde daha sık görülür.

Aşırı terleme, halsizlik, yorgunluk, baş dönmesi, bayılma hissi, nabız hızlanması ve ateş yükselmesi görülebilir. Cilt genellikle soğuk ve nemlidir. Sıcak çarpmasından farklı olarak kişinin bilinci çoğunlukla açıktır.

İlk yardım

Kişi serin bir ortama alınmalı, dinlendirilmelidir. Giysileri gevşetilmeli ve sırt üstü yatırılarak bacakları yükseltilmelidir. Islak bez veya havlu ile serinletilmelidir.

Bilinci açık ve yutma güçlüğü olmayan kişiye sıvı verilebilir. Ancak özellikle kronik hastalığı bulunan kişilerde sıvı tüketimi konusunda dikkatli olunmalıdır. Genel durumun kötüleşmesi veya yaklaşık bir saat içinde düzelme olmaması halinde sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.

Sıcak Krampları

Aşırı fiziksel aktivite ve terlemeye bağlı olarak vücudun hızlı şekilde su ve tuz kaybetmesi sonucunda ortaya çıkar. Genellikle kol, bacak ve karın kaslarında ağrılı kas spazmları şeklinde görülür.

İlk olarak fiziksel aktivite durdurulmalı ve kişi serin bir yere alınmalıdır. Dinlenmesi sağlanmalı ve bilinci açık ise meyve suyu veya mineral içeren içecekler verilebilir. Kramplar geçtikten sonra birkaç saat fiziksel aktiviteden kaçınılmalıdır. Krampların yaklaşık bir saat içinde geçmemesi durumunda sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.

Güneş Yanıkları

Uzun süre güneş ışığına maruz kalma sonucunda oluşan güneş yanıkları; ciltte kızarıklık, ağrı ve aşırı sıcaklık hissine neden olabilir.

Güneş yanığı oluştuğunda kişi güneşten uzaklaştırılmalı, etkilenen bölge serin suyla soğutulmalı ve uygun nemlendirici tıbbi losyonlar kullanılmalıdır.

Yağ, salça, yoğurt veya diş macunu gibi maddeler yanık bölgesine sürülmemelidir. Oluşan su toplamaları kesinlikle patlatılmamalıdır.

Ateş, su toplaması, şiddetli ağrı varsa veya etkilenen kişi 1 yaşından küçük ya da ileri yaştaysa sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.

Sıcak Döküntüsü (İsilik)

Sıcak ve nemli havalarda aşırı terlemeye bağlı olarak ortaya çıkan cilt tahrişidir. Özellikle bebeklerde sık görülmekle birlikte her yaşta ortaya çıkabilir.

Boyun, göğüs ve dirsek içleri gibi cilt kıvrımlarında küçük kızarıklıklar şeklinde görülebilir. Etkilenen bölgeler kuru tutulmalı, kişi daha serin ve daha az nemli bir ortamda bulundurulmalıdır.

Aşırı Sıcakların Diğer Sağlık Riskleri

Sıcak hava dalgaları yalnızca doğrudan sıcak çarpmasına neden olmaz. Aşırı sıcaklar özellikle kronik hastalığı bulunan kişilerde mevcut sağlık sorunlarını ağırlaştırabilir.

Sıcak havalarda;

• Kalp krizi,
• Kalp yetmezliği,
• İnme,
• Akut böbrek hasarı,
• Böbrek taşı,
• Solunum yolu hastalıkları,
• Metabolik bozukluklar

gibi sağlık sorunlarının görülme riski artabilir.

Özellikle 65 yaş üzerindeki bireylerde sıcaklığa bağlı sağlık sorunları ve ölüm riski daha yüksektir. Kronik hastalığı bulunan kişilerin ilaç ve tedavi takiplerini aksatmaması, sıcak hava dalgalarında sağlık durumlarını daha yakından izlemeleri önem taşımaktadır.

Güneşin Uzun Vadeli Etkileri

Güneş ışığının vücut için önemli yararları bulunmakla birlikte, uzun süreli ve korunmasız güneş maruziyeti ciltte erken yaşlanmaya, güneş lekelerine, gözlerde katarakt gelişimine ve deri kanseri riskinin artmasına yol açabilir.

Bu nedenle özellikle güneş ışınlarının en yoğun olduğu saatlerde uzun süre güneş altında kalınmamalı; uygun kıyafetler, şapka ve güneşten korunma yöntemleri kullanılmalıdır.

Aşırı Sıcaklardan Korunmak İçin

• Günün en sıcak saatlerinde mümkün olduğunca dışarı çıkılmamalıdır.
• Bol miktarda sıvı tüketilmelidir.
• Açık renkli, hafif ve bol giysiler tercih edilmelidir.
• Güneş altında uzun süre kalınmamalıdır.
• Fiziksel aktiviteler serin saatlerde yapılmalıdır.
• Yaşlılar, çocuklar ve kronik hastalığı bulunan kişiler sıcak havalarda daha yakından takip edilmelidir.
• Araç içerisinde, özellikle çocuklar ve evcil hayvanlar, kesinlikle yalnız bırakılmamalıdır.
• Sıcak havalarda sağlık durumunda ani değişiklikler gözlendiğinde vakit kaybetmeden sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.

Unutmayın!

Aşırı sıcaklar basit bir rahatsızlık değil, ciddi sağlık sorunlarına ve hayati tehlikeye yol açabilecek bir durumdur.

Sıcak çarpması belirtileri görülen kişide zaman kaybetmeden 112 Acil Çağrı Merkezi aranmalı ve tıbbi yardım alınmalıdır. Sıcak havalarda alınacak basit önlemler, ciddi sağlık sorunlarının önlenmesinde büyük önem taşır.

Sağlığınız için aşırı sıcaklara karşı dikkatli olun, belirtileri önemseyin ve gerekli durumlarda sağlık kuruluşlarına başvurun.